بیماری هلندی

بیماری هلندی چیست؟

کشور هلند که تا قرن نوزدهم یکی از بزرگترین استعمار گران جهان محسوب می شد کشور مشهوری است . چه به لحاظ پروش زیباترین گل های جهان ، چه به لحاظ نژاد پروارگاوهایش ، چه به لحاظ مشهورترین دادگاه بین المللی که در شهر لاهه این کشور قرار دارد ، چه به لحاظ سبک بازی فوتبالش و.....

در اقتصاد کلان هم عارضه ای وجود دارد که به نام بیماری هلندی مشهور است. این نامگذاری به دلیل انجام شده است که اولین بار این عارضه برای کشور هلند رخ داد. به اعتقاد بسیاری از اقتصاددان ها، اقتصاد ایران هم در حال حاضر در آستانه ابتلا به این عارضه قرار دارد(البته برخی معتقدند که تقریبا کار از کار گذشته)

اما این عارضه چیست ؟ اگر به زبان خیلی ساده بخواهیم بیان کنیم این عارضه زمانی رخ می دهد که درآمد یک کشور بر اثر عوامل فصلی به صورت ناگهانی افزایش میابد و متولیان اقتصاد کلان (دولت ) هم با تصور دائمی بودن این درآمد آن را در جامعه تزریق می کنند. تا اینجای کار اتفاق خاصی نیافتاده است . درآمد کشور زیاد شده و پول هم به جامعه منتقل شده است.

در اقتصاد اصلی وجود دارد که برای درک آن احتیاجی نیست اقتصاد خوانده باشید و آن هم این است که که با افزایش درآمد ،تقاضا هم افزایش پیدا می کند . اگر این افزایش تقاضا به صورت ناگهانی انجام شود، عرضه جوابگوی آن نخواهد بود و تعادل عرضه و تقاضا بر هم می خورد ، در نتیجه قیمت ها افزایش میابد (این اصل به قدری بدیهی به نظر می رسد که اگر یک دانشجوی اقتصاد بگوید در دانشگاه چنین چیزی را خوانده است احتمالا مسخره اش می کنند که این همه زحمت کشیدی رفتی دانشگاه همچین چیزی بخوانی ؟ ولی اگر همین اصل ظاهرا بدیهی درست درک می شد کشور های جنوب شرقی آسیا در دهه 90 میلادی با آن بحران اقتصادی وحشتناک روبرو نمی شدند و امثال ماهاتیر محمد مالزیایی برای توجیه حماقتشان مجبور نبودند آدرس عوضی بدهند و بی جهت کشورهای غربی و سرمایه داران آمریکایی را مقصر آن بحران معرفی کنند..... بگذریم..) .

تا اینجا هم عارضه خاصی حادث نشده است (حتی این اتفاق می تواند در طولانی مدت برای اقتصاد کشور مفید هم باشد) در یک روند طبیعی قیمت ها تا سقفی بالا می روند و با یک تاخیر زمانی تولید افزایش پیدا می کند و در نهایت پس از مدتی عرضه و تقاضا به تعادل قبل بر می گردند. اما مشکل از زمانی رخ می دهد که دولت به عنوان متولی اقتصاد کلان وارد کارزار می شود و سعی می کند به طور مصنوعی و از طریقی غیر از افزایش تولید قیمت ها را پایین نگه دارد. برای درک بهتر، شرایط حال حاضر کشور خودمان را در نظر بگرید .

دولت مهرورز که با وعده افزایش رفاه بر سرکار آمده بود و اتفاقا در زمانی که درآمدهای نفتی هم افزایش چشمگیری داشت و دولت قبلی ذخایر ارزی خوبی را باقی گذاشته بود زمام امور کشور را در دست گرفت و با نوشتن بودجه ای رویایی در همان سال اول علیرغم بالا بودن درآمد های نفتی دچار کسر بودجه شد و به بهانه های مختلف از ذخایر ارزی خرج کرد و با قوانین جالبی همچون افزایش حداقل حقوق باعث گران شدن عوامل تولید و در نتیجه گران شدن کالا های مصرفی شد و برای مبارزه با این افزایش قیمت ها ( که مقصر اصلی آن خود دولت است) متوصل به بگیر و ببند و در مورد کالا هایی همچون لبنیات و واردات سایر کالا ها شد و به این وسیله به طور مصنوعی بدون اینکه تولید افزایش یافته باشد تقاضای افزایش یافته را پاسخ داد و به خیال خود تورم را مهار کرده است.

یک ناظر بیرونی احتمالا اشکالی به این کار دولت محترم نمی بیند به هر حال از فشار قیمت بر مصرف کنندگان کاسته شده است. اشکال این قضیه چیست؟ چرا به این کار بیماری هلندی می گویند؟

بیماری هلندی دقیقا از همینجا شروع می شود. هنگامی که دولت متوصل به واردات کالاهای مصرفی ارزان می شود تا قیمت ها را مهار کند در حالی که صنایع داخلی مجبورند با عوامل تولید گران کالای گران را تولید و به قیمت ارزان بفروشند . نکته اینجاست که این سیاست نمی تواند جلوی تورم را بگیرد. بلکه آن را به بخش های دیگر اقتصادی منتقل می کند .به عنوان مثال می توان با واردات کالاهایی نظیر سیب ، پرتقال ، سیب زمینی ، پیاز ، تیرآهن و.... قیمت این کالا ها را پایین نگه داشت ولی برخی کالا ها مانند زمین و مسکن قابل وارد کردن نیستند و افزایش قیمت این کالا ها نمی شود با واردات مهار کرد . در نتیجه قیمت این قبیل کالا ها به رشد خود ادامه می دهند . از طرفی سرمایه گذاری جدید در آن بخش های صنعتی که با واردات قیمت شان مهار شده انجام نمی شود و سرمایه ها به سمت کالاهایی مثل زمین و مسکن هدایت می شود. در نتیجه این امر تقاضای کاذبی برای این کالا ایجاد شده و قیمت آن ها با سرعت بیشتر و به صورت غیر طبیعی و باور نکردنی رشد می کند (به عنوان مثال طبق اعلام بانک مرکزی در نیمه نخست امسال قیمت مسکن در تهران 30 در صد افزایش داشته است ولی به اعتقاد بنگاه دار ها این رشد بیشتر از 60 درصد بوده است)

عوارض این مشکل به همینجا ختم نمی شود . به محض اینکه فصل افزایش درآمد خاتمه پیدا کند و دولت پولی نداشته باشد که با آن واردات ارزان را انجام دهد افزایش قیمت در بخش هایی که تا آن زمان به صورت مصنوعی قیمت پایینی داشتند با سرعتی فزاینده رخ خواهد داد. از آنجا که صنایع داخلی هم در اثر همان سیاست های گذشته فلج شده اند قادر به پاسخگویی به تقاضا های جدید نمی باشند و .......... ادامه اش را خودتان می توانید تصور کنید

البته هلند این شانس را داشت که در زمانی به این مشکل گرفتار شد که سایه نحس کمونیست شرق اروپا را فراگرفته بود و کشورهای غربی برای اینکه مبادا هلند هم در دامن کمونیست ها بیافتد کمک ها ی بی دریغی به این کشور کردند با این وجود چند سالی طول کشید تا اقتصاد این کشور بتواند کمر راست کند. درباره کشوری مثل ایران و با شرایط کنونی جهان معلوم نیست این عارضه چه بلایی را بر کشور تحمیل خواهد کرد..... 

بیماری هلندی و تهدید اقتصاد ایران

افزایش غیر منتظره قیمت نفت در سالهای اخیر و رشد چشمگیر درآمدهای ارزی دولت باعث افزایش توقعات اقتصادی مردم گردیده است. اما واقعیت آن است دلارهای نفتی شمشیر دولبه ایست که لبه دیگر آن برنده تر است و می تواند به نابودی اقتصاد کشوری چون ایران که کاملا به دلارهای نفتی وابسته است، گردد. برداشتهای بی حساب از این دلارها و تزریق بی رویه آن به اقتصاد کشور و یا هزینه کردن کامل آن در کوتاه مدت می تواند آثار معکوسی از خود به جای گذارده و موجب افزایش شدید نقدینگی و در نتیجه افزایش تورم و نابودی بخشهای تولیدی اقتصاد نظیر صنعت و کشاورزی گردد. به چنین تاثیر منابع طبیعی بر اقتصاد اصطلاحا بیماری هلندی (Dutch disease) گفته می شود. بیماری هلندی حالتی از عملکرد

ناصحیح اقتصادی است که در آن کشف واستخراج منابع طبیعی از توان بخشهای تولیدی اقتصاد مانند صنعت و کشاورزی می کاهد و با صادرات این منابع ارزش پول ملی بالا میرود و در نتیجه صادرات به پول کشورهای دیگر گران تر شده ولی واردات به آن به نسبت ارزان تر می شود. علت نامگذاری چنین نامی بر روی این پدیده نامطلوب آن است که اصل آن به اقتصاد هلند در سالهای 1960 بر می گردد که با بیشتر شدن درآمد هلند از محل صادرات گاز طبیعی و نفت دریای شمال، ارزش پول ملی آن در بازارهای بین المللی افزایش یافت ودرنتیجه صادرات غیر نفتی آن کمترشد. اگرچه این بیماری را معمولا با کشف منابع طبیعی، نفت و گاز، مرتبط دانسته اند ولی دراصل، هرعاملی که باعث سرریز شدن ارز زیاد به یک کشور بشود، نظیر کمک های خارجی و حتی سرمایه گذاری مستقیم خارجی زیاد سر از بیماری هلندی در می آورد .ایران قبلا یکبار چنین پدیده ای را روی اقتصاد خود تجربه کرده است. در سال 1970 میلادی، در اثر جنگ اعراب با رژیم صهیونیستی، اعراب فروش نفت به اروپا و آمریکا را به علت حمایت آنان از رژیم صهیونیستی قطع کردند و در اثر کاهش شدید نفت در بازار جهانی قیمت آن به یکباره چهار برابر شد. در این سال تحت تاثیر چهار برابر شدن قیمت نفت ، بودجه عمومی کشور به دو برابر افزایش یافت..رژیم پهلوی در آن زمان با طرح شعار آموزش رایگان و کاهش قیمت کالاهای اساسی ،انتظارات عمومی را افزایش داد اما به دلیل رشد واردات و کاهش سطح تولیدات داخلی ،همزمان با کاهش 14 درصدی درآمدهای نفتی در فاصله سالهای 1355 تا 1357 دوره ای از رکود اقتصادی آغاز شد و به دلیل افزایش نقدینگی ، نرخ تورم سالانه کشور تا سال 1357 به طور متوسط به 35 درصد رسید. در حال حاضر نیز تحلیلگران مسائل اقتصاد سیاسی ایران بر این باورند که رشد بیش از حد مصارف ارزی دولت از محل فروش نفت بار دیگر شرایط را برای گسترش بیماری هلندی در اقتصاد ایران فراهم نموده است چرا که بی ثباتی و نوسان شدید درآمدهای نفتی همواره تهدیدی برای ثبات اقتصادی کشورهای صادر کننده نفت می باشد. تجربیات کشورهای مختلف از بیماری هلندی در دهه های گذشته نشان داده است که کاهش درآمدهای نفتی پس از یک دوره رونق آن تا چه اندازه میتواند مخاطره آمیزباشد..با ارزان شدن قیمت نفت درآمدهای ارزی دولت نیز کاهش خواهد یافت و آن گاه دیگر امکان تعدیل نوسان درآمدهای نفتی وجود نخواهد داشت.لذا کارشناسان معتقدند که دولت نباید درآمدهای آتی خود را بر پایه قیمتهای متغیر بازارهای جهانی محاسبه کنند و همواره باید درصد قابل قبولی خطا را در پیش بینی های آتی قیمتها لحاظ کنند تا در شرایطی که درآمدهای نفتی با شوک منفی رو به رو گردد، کمترین تبعات منفی را بر نظام اقتصادی داشته باشد. در این راستا تخصیص بخشهائی از این درآمد ارزی به بخشهای تولیدی اقتصاد به ویژه طرحهای زیربنائی و عمرانی و نیز پس انداز آن می تواند به جای فعال سازی مکانیسمهای معیوب اقتصاد و بروز بیماری هلتدی ، فرصتهای گرانقدری را برای رشد و توسعه اقتصادی فراهم سازد

بیماری هلندی چیست؟

افزایش هزینه های جاری و کسری بودجه ای که دولت هر سال با آن مواجه است باعث شده است که دولت با بروز کمبود منابع به برداشت از حساب ذخیره ارزی روی آورد.

به هر حال اتکاء به درآمدهای نفتی برای اقتصاد کشور راهکار نیست. چرا که بی ثباتی و نوسان شدید درآمدهای نفتی تهدیدی برای ثبات اقتصادی ایران است و تجربه دو دهه گذشته نشان داده است کاهش درآمدهای نفتی تا چه اندازه میتواند مخاطره آمیز باشد.

یکی از مخاطراتی که از آن یاد میشود گرفتار شدن اقتصاد ایران به بیماری هلندی است. 
در واقع با ارزان شدن قیمت نفت موجودی حساب ذخیره ارزی نیز به صفر خواهد رسید و آن گاه دیگر امکان تعدیل نوسان درآمدهای نفتی وجود نخواهد داشت. کارشناسان معتقدند که نباید درآمدهای آتی خود را بر پایه قیمتهای متغیر بازارهای جهانی محاسبه کنند و همواره باید درصد قابل قبولی خطا را در پیش بینی های آتی قیمتها لحاظ کنند.

در شرایطی که درآمدهای نفتی کشورهای صادر کننده نفت با شوک مثبت رو به رو میشود هزینه کردن کامل آن در یکسال در میان مدت آثار معکوسی از خود به جای میگذارد و در قالب بیماری هلندی به فعال سازی مکانیسمهای معیوب اقتصاد منجر میشود.

این بیماری که اولین بار در دهه 1960 در هلند دیده شده حالتی از عملکرد ناصحیح اقتصادی است که در آن کشف و استخراج منابع طبیعی از توان صنعت میکاهد. در نتیجه ارزش پول ملی بالا میرود، قدرت کالاهایتولیدی تقلیل و واردات افزایش میابد و صادرات محصولات غیر منابع افت میکند.

اولین شواهد ورود بیماری هلندی به اقتصاد ایران به سال 1353 شمسی بر میگردد. در این سال تحت تاثیر چهار برابر شدن قیمت نفت بودجه عمومی کشور به دو برابر افزایش یافت و دولت پهلوی در آن زمان با طرح شعار آموزش رایگان و کاهش قیمت کالاهای اساسی انتظارات عمومی را افزایش داد اما به دلیل رشد واردات و کاهش سطح تولیدات داخلی همزمان با کاهش 14 درصدی درآمدهای نفتیدر فاصله سالهای 1355 تا 1357 دوره ای از رکود اقتصادی آغاز شد و به دلیل افزایش نقدینگی نرخ تورم سالانه کشور تا سال 1357 به طور متوسط به 35 درصد رسید. این در حالی بود که دولت در آن زمان خود را متعهد به صرف هزینه های هنگفت عمومی کرده بود و کاهش درآمدهای نفتی به دلیل کاهش قیمت نفت سبب کاهش توانایی عملی دولت در پاسخ به مطالبات عمومی شد.

تحلیلگران مسائل اقتصاد سیاسی بر این باورند که رشد بیش از حد مصارف ارزی دولت از محل فروش نفت بار دیگر شرایط را برای گسترش بیماری هلندی در اقتصاد ایران فراهم خواهد کرد. آنهخا معتقدند با توجه به اینکه نرخ تورم در سال آینده 13 درصد پیش بینی شده است و بر اساس برآوردهای صندوق بین المللی پول نرخ تورم جهانی در سال جاری میلادی 3 درصد است بنابر این در سال 85 کالاهای ایرانی در بازارهای جهانی 10 درصد گرانتر خواهد شد و در مقابل کالاهای خارجی برای مصرف کننده ایرانی بیش از 10 درصد ارزانتر میشود.

بنابر این این روند منجر به کاهش صادرات نفتی ، افزایش واردات و دامن زدن به رکود صنایع داخلی و کاهش سطح اشتغال خواهد شد. هرچند رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی اعلام کرده است که با بکار گیری ابزاری چون فروش اوراق مشارکت از شوک تورمی تزریق درآمدهای نفتی پیش بینی شده در لایحه بودجه 85 به اقتصاد ایران جلوگیری خواهد شد.

منخودم فکر میکنم ثبت نام موبایل هم نقش عمده ای بازی خواهد کرد گرچه ظهور شرکتهای لیزینگ خود با این برنامه اقتصادی منافات دارد و موجب بالا نگه داشتن نقدینگی خواهد شد در حالیکه ثبت نام پیش خرید خودرو یا ساختمان هم قبلا کمک بزرگی به این مسئله بوده است.

امیدوارم سال 85 آغاز رونق اقتصادی کشورمان باشد. بخصوص که در ابتدای آن بحث مذاکرات با آمریکا نیز مطرح شده است ولی بعید میدانم که حتی اگر از نظر سیاسی هم خوب پیش برویم با این اوضاع بد بروکراسی و دولتی بودن اقتصادمان و وضع اسف بار مدیریت بنگاهها حرکت اقتصاد کشور تسریع شود

حساب (صندوق) ذخيره ارزي، گندم و بيماري هلندي

بيماري هلندي و راهکارهاي مقابله با آن

      در صورتيکه درآمدهاي ارزي کشور در سال‌هاي آتي نيز بدين سان و در چنين سطوحي قرار گيرند اولين تأثير آن افزايش نرخ واقعي ارز خواهد بود. افزايش نرخ واقعي ارز به معناي کاهش رقابت پذيري است که بيشترين تأثير زيانبار آن بر بخشهاي صنعت و کشاورزي خواهد بود. اين پديده به مرض هلندي معروف است. نرخ واقعي ارز هلند پس از کشف ميدان‌هاي گازي در درياي شمال به‌طور چشمگير افزايش يافت. سپس هنگامي که بريتانيا نيز نفت درياي شمال را کشف کرد ارزش پوند افزايش يافت. در هر دو کشور اين امر به صنايع توليدي ‌آسيب رساند و موجب کوچک شدن آنها شد.هنگامي‌که نرخ واقعي ارز افزايش و رقابت‌پذيري کاهش مي‌يابد کشور برتري نسبي خود را در بعضي از فعاليت‌هاي توليدي از دست مي‌دهد و بر شمار صنايع رو به زوال افزوده مي‌شود. اين امر با توجه به جهاني شدن، در صورتي‌که بخواهيم منابع کشور را به‌طور کارا تخصيص دهيم و جلوي اتلاف را بگيريم، به معناي تعطيلي خصوصاً برخي فعاليت‌هائي است که زوال آنها از قبل شروع شده است. برتري نسبي يک مفهوم ايستا نيست بلکه پوياست. اقتصادهاي پويا برتري‌هاي نسبي گذشته خود را در بعضي از فعاليت‌هاي توليدي از دست مي‌دهند و بدين ترتيب با صنايع رو به زوال رو به رو مي‌شوند. در بعضي صنايع ديگر نيز برتري نسبي جديد به‌دست مي‌آورند و داراي صنايع در حال طلوع مي‌شوند.

      اکنون بيماري هلندي گريبانگير اقتصاد ايران شده است. برداشت ازمنابع حساب ذخيره ارزي براي هزينه هاي جاري مهمترين علت ابتلا اقتصاد ايران به بيماري هلندي است .

      عملکرد دولت در مداواي اين بيماري تاکنون خوب نبوده است چرا که در طي اين سالها شاهد هستيم دولت با برداشت از صندوق ذخيره ارزي هزينه هاي جاري خود را تامين مي کند و اين بزرگترين ضربه به اقتصاد کشور است .

      درحال حاضر شاهد هزينه کردن درآمدهاي نفت وگاز به طور بي قيد و شرط هستيم به گونه اي که در اثر افزايش نقدينگي ناشي از درآمدهاي ارزي تورم افسار گسيخته اي در ايران به وجود آمده است.

      در برنامه 5 ساله چهارم افزايش نقدينگي کشور 16 درصد پيش بيني شده بود درحالي که اين رقم هم اکنون 30 درصد است و دلايل قبلا ذکر شد .

دلارهاي نفتي نبايد به طور مستقيم به ريال تبديل شود

      اقتصاد ايران از 30 سال پيش که قيمت نفت روندي رو به رشد داشته است با بيماري هلندي دست و پنجه نرم مي کند . اين بيماري  از سال 1354 که قيمت هاي نفت روندي رو به رشد را تجربه کردند اقتصاد ايران را دربر گرفت به گونه اي که امروز با رسيدن قيمت نفت ايران به 60 دلار اين بيماري تشديد شده است . هرکشوري به خصوص کشورهاي توليد کننده نفت براي مقابله با اين بيماري مکانيزم هاي مخصوص به خود را دارند به گونه اي که درباره ايران بهترين راه اين است که درآمدهاي ارزي به طور مستقيم تبديل به ريال نشود .

اين درآمدها بايد براي  سرمايه گذاري  بلندمدت براي ايجاد شغل و درآمد استفاده شود .

      در آن زمان وقتي اين پديده  اقتصاد ايران را در برگرفت ،  انقلاب شد و بحث هاي مرتبط  با آن به دليل مسائل انقلاب محو شد بعد از انقلاب نيز به محض اينکه تصميم گرفته شد که اين بيماري در ايران درمان شود جنگ پيش آمد و تا سال68 ادامه يافت . بعد از جنگ نيز درآمدهاي نفتي به طور مداوم براي بازسازي خرابي ها هزينه شد . اما  از سال 82 به بعد که قيمت نفت به يکباره روندي رو به رشد را تجربه کرد و درآمدهاي نفتي افزايش يافت همه چشم طمع به منابع اين صندوق دوختند .

      اين درحالي است که به منابع اين صندوق بايد به عنوان يک ارث پدري نگاه کرد که بايد به بهترين نحو هزينه  براي ايجاد درآمد و اشتغال شود به عبارتي ديگر بايد درآمدهاي حاصله از نفت وگاز را که خداوند به ما عطا کرده است را براي سرمايه گذاري در کارهاي توليدي هزينه کنيم تا بدين ترتيب  بسياري ازمشکلات جامعه مهمتر از همه بيکاري حل شود . هزينه درآمدهاي ارزي براي سرمايه گذاري در بخش زير بنايي اگر چه در آغاز تورم زا است اما با به بهره برداري رسيدن اين طرحها اقتصاد ايران شاهد پويايي و رشد خواهد بود و بدين ترتيب بيماري هلندي ايران نيز مداوا مي شود .

بازنگري در عملکرد حساب ذخيره ارزي راه مبارزه با بيماري هلندي است

      بازنگري در عملکرد حساب ذخيره ارزي و به روز کردن آن با مقتضيات امروز ، راه مبارزه با بيماري هلندي است . بازنگري در نحوه عملکرد حساب ذخيره ارزي و تغيير در هزينه کردن ذخاير آن بهترين راه  براي درمان اين بيماري است .

      درحال حاضر برداشت از حساب ذخيره ارزي بسيار افزايش يافته است به گونه اي که منابع اين حساب  به جاي نگهداري به طور مدام خرج مي شود و آثار خود را با مخارج بر اقتصاد ايران مي گذارد .

      در طول برنامه سوم هدف هايي براي  تشکيل حساب ذخيره ارزي کشور تعريف شد که به نظر مي رسد اين هدف ها آنچنان که بايد و شايد محقق نشد ،  در اين برنامه پيش بيني شده بود منابع به طور حساب شده خرج شود درحالي که با رشد درآمدهاي نفتي ميزان برداشت ازحساب به عناوين مختلف افزايش يافت .

تنها راه حل درمان اين بيماري نحوه استفاده از صندوق ذخيره ارزي و بازنگري در عملکرد آن متناسب با قيمت هاي جديد نفت است.

      حساب (صندوق) ذخيره ارزي در زمان تشکيل با قيمت هر بشکه نفت 20 تا 30 دلار تنظيم شد درحالي که امروز شاهد رشد قيمت نفت به 60 دلار هستيم درنتيجه در طراحي صندوق ذخيره ارز ي بايد تغييراتي ايجاد شود .

      درنتيجه با توجه به تغيير ابعاد درآمدهاي کشور بايد از سويي برداشت از مخازن صندوق حسابشدهتر باشد و از سوي ديگر قوانين اين صندوق  همانند ديگر کشورها به مقتضيات زمان به روز شود .

نروژ بهترين الگو براي مقابله با بيماري هلندي ناشي از نفت است

      قرار گرفتن نفت به عنوان بخش راهبردي اقتصاد و صنعت و حرکت اقتصاد بر مبناي صنعت نفت وگاز بهترين راه براي درمان بيماري هلندي است . بيماري هلندي از زماني شروع شد که صنعت نفت و گاز در اقتصاد هلند تاثير منفي گذاشت و به جاي اينکه صنايع اين کشور پيشرفته کند اين بخش را از گردونه خارج کرد .

      اقتصاد ايران نيز سالهاي متمادي است که به اين بيماري دچار است اما با رشد قيمت نفت اين بيماري تشديد شده است؛ به طور که  95 درصد از درآمد ارزي کشور امروز از نفت تامين مي شود و اين ضربه اي بزرگ به اقتصاد پويا است .

      علاوه بر ساير اقدامات ،  بايد تجربه کشوري همانند نروژ را که همانند ايران نفت صادر مي کند اما موفق عمل کرده است را نيز در نظر داشته باشيم چرا که اين کشور براي پيشگيري از ابتلا به اين بيماري، صندوق ذخيره ارزي را براي سرمايه گذاري در خارج از نروژ ايجاد کرده است .

      اين کشور درآمدهاي ارزي خود را به جاي اينکه به اقتصادش تزريق کند به منظور کسب اعتبار اقتصاد نروژ در بازارهاي دنيا به سرمايه گذاري در کشورهاي خارجي پرداخت به گونه اي که با اين روش توانست نفوذ و قدرت خود را در بازارهاي جهاني کسب کند و درامدهاي حاصله خود را نيز در راستاي مصالح ملت نروژ به کار گيرد .

      استفاده بهينه از صندوق ذخيره ارزي و سرمايه گذاري در بازارهاي بين المللي براي تقويت بخشهاي صنعتي و کشاوزري ايران و ايجاد شرکت نفت بزرگ بين المللي با همکاري کشورهاي اوپک براي رقابت با کمپاني هاي بزرگ بين المللي از راهکاري حل اين مشکل است که اقتصاد ايران را درگير کرده است .

 نکته قابل ذکر انکه بيماري هلندي تا کنون ضررهاي فراواني نصيب بخش کشاورزي ايران نموده است

بطوريکه با کوچکترين افزايش قيمت محصولات اين بخش دولت با گشاده دستي اقدام به واردات اين اقلام نموده و سريعا مشکل مصرف کنندگان را حل مي کند در حاليکه مشکل توليد کنندگان (کشاورزان) همچنان باقي ميماند و تشديد نيز مي شود. بهر حال نقش بيماري هلندي در اقتصاد ايران و بويژه در بخش کشاورزي بخوبي مشهود است و بايد در اين مورد اقدامي صورت گيرد.